سید محمدعلی حسینی شهرستانی (۱۳۰۱- ۱۳۸۶ق) ملقب به هبةالدین از خاندان شهرستانی از علمای قرن ۱۴ق است. او از درس محمدکاظم خراسانی، سید محمدکاظم یزدی و فتح الله شریعت اصفهانی بهره برد. شهرستانی بیش از صد جلد کتاب و رساله در علوم و زمینه‌های مختلف تالیف کرده است. شهرستانی در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی زمان خود مشارکت داشت. تأسیس مدارس اسلام و اصلاح و نیز تأسیس دعوتخانه در بحرین، انتشار نشریه‌های العلم و المرشد و تأسیس کتابخانه عمومی الجوادین از خدمات اجتماعی شهرستانی است. او در مبارزه با دولت‌های استعماری در جریان جنگ جهانی اول نیز نقش داشت.

ولادت و وفات
سید محمدعلی فرزند سید حسین حائری ملقب به هبة الدین و معروف به شهرستانی، از علمای قرن ۱۴ است، وی در ۲۴ رجب ۱۳۰۱ق در سامرا به دنیا آمد. مادرش از سادات شهرستانی اصفهان و از نوادگان میرزا مهدی شهرستانی است. نسب هبة الدین، با سی واسطه به زید بن علی بن الحسین می‌رسد. هبة الدین لقبی است که از روز ولادت به ایشان داده شده است. ادعا شده است در شب ولادت او، میرزا علی فرزند مرعشی شهرستانی، امام زمان(عج) را در خواب می‌بیند به وی دستور می‌دهد که نام این مولود را محمد علی و لقب وی را هبة الدین بگذارند. شهرستانی در روز ۲۶ شوال ۱۳۸۶ق در بغداد درگذشت و پیکرش در ضلع شرقی حرم کاظمین جنب درب ورودی کتابخانۀ خودش که «کتابخانه جوادین» نام دارد، به‌خاک سپرده شد.

تحصیلات
شهرستانی دوران کودکی‌اش را در کربلا سپری کرد. وی از ده سالگی به تحصیل مقدمات و دروس ابتدایی اشتغال ورزید، علاوه بر علوم متداول ادبی چون (صرف، نحو، منطق، معانی، بیان، بدیع) علم عروض را فرا گرفت، و از علوم حساب، هندسه، هیئت، تاریخ، حدیث، رجال و درایه فارغ التحصیل گردید. در خلال این مدت، به مطالعه ملل و نحل و مباحث فلسفی و کلامی نیز اشتغال داشت و با برخورداری از قریحه‎ تألیف و نویسندگی در این مقطع سنی، به تألیف کتاب‌هایی در علوم مزبور به نظم و نثر پرداخت. در نوزده سالگی از کربلا به نجف عزیمت و در مجلس درس اساتیدی چون محمد کاظم خراسانی، سید محمد کاظم یزدی و فتح الله شریعت اصفهانی حضور پیدا کرد.

آثار
مقالهٔ اصلی: آثار سید هبةالدین شهرستانی تألیفات شهرستانی در علوم و زمینه‌های مختلف از یک صد جلد کتاب و رساله تجاوز می‌کند، گفته شده است او با اینکه در اثر تألیفات فراوان و چشم‌درد شدید، بینایی‌اش ضعیف شده بود، در عین حال شبانه‌روز به طور معمول حدود چهل صفحه می‌نوشت.

اندیشه هماهنگی علم و دین
یکی از دغدغه‌های هبة‌الدین شهرستانی، نشان دادن هماهنگی دستاوردها و کشفیات علوم جدید تجربی با باورها و آموزه‌های دینی بود. او این اندیشه را بخصوص در آثاری درباره علم نجوم جدید پی‌گیری کرد. در کتاب اسلام و هیئت که مشهورترین اثر او در این زمینه است او به پرسش‌هایی درباره نسبت کشفیات نجوم جدید مانند چرخش زمین با آیات قرآن و روایات می‌پردازد. او بر این باور است که اسلام در هماهنگی با هیئت و فلسفه قدیم نبود؛ پس با ابطال آن هیئت، این دین تعارضی با هیئت و فلسفه جدید پیدا نمی‌کند. از سوی دیگر او بر آن است که پیامبر(ص) از حقایقی خبر داده که امروزه علم جدید بدان دست یافته است.